Eklem Hastalıklarında Akupunkturun Yeri
Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) akupunkturla ilgili değerlendirmelerinde çeşitli kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları da ele alınmaktadır. Bu kapsamda osteoartrit ve karpal tünel sendromu gibi bazı eklem ve kas-iskelet sistemi problemlerinde akupunktur destekleyici bir yöntem olarak değerlendirilebilir.
Osteoartrit
Artrit, eklemlerde meydana gelen iltihabi durumları ifade eder. Artritin en sık görülen biçimlerinden biri, dejeneratif eklem hastalığı olarak da tanımlanan osteoartrit (kireçlenme)dir.
Osteoartritte eklemde bulunan kıkırdak tabaka zamanla düzgünlüğünü kaybedebilir ve incelmeye başlayabilir. Kıkırdağın altındaki kemikte kalınlaşma meydana gelebilir ve eklem kenarlarında osteofit olarak adlandırılan kemik çıkıntıları oluşabilir.
Primer Osteoartrit
Primer osteoartritte aşınma ve yıpranma süreci genellikle ilerleyen yaşlarla birlikte ortaya çıkar. Eklemlerin uzun yıllar boyunca kullanılması, kıkırdak ve eklem yapıları üzerinde zaman içerisinde değişikliklere neden olabilir.
Eklemi çevreleyen sinoviyal zar kalınlaşabilir ve eklem içerisindeki sinoviyal sıvı miktarı artabilir. Bunun sonucunda eklemde şişlik meydana gelebilir.
Kıkırdakta meydana gelen hasar, kıkırdak yapısının bozulmasına neden olan çeşitli biyolojik süreçleri tetikleyebilir. Yaşla birlikte eklemin kendini onarma kapasitesinin azalması sonucunda zamanla ağrı ve hareket kısıtlılığı gelişebilir.
Sekonder Osteoartrit
Sekonder osteoartritte eklemdeki dejeneratif değişiklikleri hazırlayan başka faktörler bulunmaktadır. Bunlar arasında:
- Eklem yapısında doğuştan gelen bozukluklar
- Eklem fonksiyonlarındaki yapısal problemler
- Travmalar
- Eklem yüzeyindeki çatlak ve kırıklar
- Geçirilmiş cerrahi operasyonlar
- Kıkırdak yapısındaki bozukluklar
- Daha önce geçirilmiş iltihabi eklem hastalıkları
Osteoartrit vücuttaki birçok eklemi etkileyebilir. En sık:
- El eklemleri
- Ayak eklemleri
- Dizler
- Boyun
- Kalça
- Bel ve omurga eklemlerinde
görülebilir.
Osteoartritin Bölgelere Göre Belirtileri
- Ellerde: Ağrı ve elleri kullanmada güçlük görülebilir.
- Dizlerde: Ağrı, şişlik ve hareket sırasında denge problemleri gelişebilir.
- Kalçada: Kalça bölgesinde ve bacaklara yayılan ağrı meydana gelebilir.
- Omurgada: Sinirlerin etkilenmesine bağlı ağrı, uyuşma veya hareket kısıtlılığı ortaya çıkabilir.
Osteoartrit Tedavisinde Akupunktur
Osteoartrit tedavisinin temel amaçları ağrının azaltılması, eklem hareketlerinin korunması, günlük yaşam aktivitelerinin kolaylaştırılması ve hastalığın ilerlemesine neden olabilecek faktörlerin kontrol altında tutulmasıdır.
Osteoartritin oluşumunda yaş, genetik özellikler, eklem yükü, travmalar, metabolik ve hormonal faktörler gibi birçok etken rol oynayabilir.
Özellikle kadınlarda osteoartritin daha sık görülmesi nedeniyle hormonal faktörlerin hastalığın gelişimindeki rolü de araştırılmaktadır.
Akupunktur, osteoartrit tedavisinde özellikle ağrı kontrolü ve fonksiyonların desteklenmesi amacıyla tamamlayıcı bir yöntem olarak değerlendirilebilir.
Kliniğimizde osteoartrit tedavisine destek amacıyla hastanın durumuna göre aşağıdaki uygulamalardan yararlanılabilir:
- Vücut akupunkturu
- Kulak akupunkturu
- Tıbbi masaj teknikleri
- Soft lazer uygulamaları
- Kişiye özel egzersiz programları
- Fitoterapi uygulamaları
Osteoartritte ağrı algısı kişinin fiziksel durumunun yanı sıra stres, kaygı, uyku düzeni ve psikolojik durumdan da etkilenebilir. Bu nedenle tedavi sürecinde kişinin genel sağlık durumu ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilmelidir.
Fazla kilo özellikle diz, kalça ve bel gibi yük taşıyan eklemler üzerindeki baskıyı artırabilir. Bu nedenle uygun beslenme, egzersiz ve kilo kontrolü osteoartrit tedavisinin önemli parçalarından biridir.
Karpal Tünel Sendromu
Karpal tünel sendromu, el bileğinde bulunan karpal tünelden geçen median sinirin sıkışması sonucu ortaya çıkan bir sinir sıkışması rahatsızlığıdır.
Tünel içerisindeki tendon ve çevre dokuların şişmesi veya kalınlaşması median sinir üzerinde baskı oluşturabilir.
Karpal Tünel Sendromunun Belirtileri
Karpal tünel sendromunda özellikle median sinirin duyusunu taşıdığı bölgelerde aşağıdaki belirtiler görülebilir:
- Uyuşma
- Yanma hissi
- Karıncalanma
- El ve bilekte ağrı
- Özellikle geceleri artan şikayetler
- Bilekte ve elde güçsüzlük
- Cisimleri kavramada güçlük
Belirtiler özellikle başparmak, işaret parmağı, orta parmak ve yüzük parmağının bir bölümünde hissedilebilir.
Karpal Tünel Sendromunun Risk Faktörleri
Karpal tünel sendromu özellikle ellerini ve bileklerini yoğun veya tekrarlayıcı şekilde kullanan kişilerde daha sık görülebilir.
Risk grubunda yer alabilecek meslek ve aktiviteler arasında:
- Marangozluk
- Tamir işleri
- Uzun süre bilgisayar kullanımı
- Müzisyenlik
- Tekrarlayıcı el ve bilek hareketleri gerektiren işler
bulunabilir.
Karpal tünel sendromu bazı durumlarda başka hastalıklarla birlikte de görülebilir. Bunlar arasında:
- Diyabet
- Tiroid hastalıkları
- Osteoartrit
- Romatoid artrit
- Gut
- Gebelik sırasında gelişen ödem
- Böbrek hastalıkları
yer alabilir.
Karpal Tünel Sendromunda Akupunktur ile Destekleyici Yaklaşım
Karpal tünel sendromunda tedavinin amacı median sinir üzerindeki baskının azaltılması, ağrı ve uyuşmanın kontrol altına alınması ve el-bilek fonksiyonlarının korunmasıdır.
Akupunktur, bazı hastalarda ağrı ve diğer şikayetlerin kontrolüne destek amacıyla tamamlayıcı bir uygulama olarak değerlendirilebilir.
Problemli bölgedeki ağrı, ödem ve hareket kısıtlılığının azaltılmasına destek olmak amacıyla kişinin durumuna göre kulak ve vücut akupunkturu uygulanabilir.
Bunun yanında problemli bölgeye soft lazer uygulaması yapılabilir ve bilek ekleminin hareket açıklığının desteklenmesi amacıyla uygun manuel terapi yöntemlerinden yararlanılabilir.
Destekleyici Uygulamalar
Karpal tünel sendromunda hastanın durumuna göre aşağıdaki destekleyici yöntemler tedavi programına dahil edilebilir:
- Vücut akupunkturu
- Kulak akupunkturu
- Soft lazer uygulaması
- Manuel terapi
- Masaj uygulamaları
- El ve bilek egzersizleri
- Uygun görülen durumlarda fitoterapi desteği
Hastaya bilek ve el bölgesine yönelik uygun egzersizler ve günlük yaşamda dikkat edilmesi gereken hareketler öğretilebilir. Böylece kişinin tedavi sürecini günlük yaşamında da desteklemesi amaçlanır.
Akupunktur ve diğer tamamlayıcı uygulamalar; osteoartrit ve karpal tünel sendromunda mevcut tıbbi tedavilerin yerine geçmemeli, hastanın tanısı ve sağlık durumu doğrultusunda uzman hekim değerlendirmesiyle birlikte planlanmalıdır.