LAKTOZ İNTOLERANSI
Laktoz, birbirine bağlı iki molekül olan glukoz ve galaktozdan oluşan bir disakkariddir.
İnce bağırsakta mikrovillide yer alan laktaz enzimi, laktozu glukoz ve galaktoza parçalar. Daha sonra glukoz ve galaktoz, apikal membran tarafından özel bir membran taşıyıcısı (SGLT1) aracılığıyla bağırsak lümeninden absorbe edilir. SGLT1 yardımıyla şekerler hücrelere girerler.
Glukoz, GLUT2 taşıyıcısı tarafından kana aktarılır. Galaktoz ve glikozun bağırsaktan hücrelere taşınması sodyuma (Na+) bağlıdır. Sodyum olmadan taşıyıcı, glikoz ve galaktozu hücrelere taşıyamaz.
Eğer bağırsakta laktoz, laktaz enzimi tarafından parçalanmazsa bağırsaktaki mikroorganizmalar ve bakteriler tarafından parçalanır. Bu bakteriler laktozu farklı bir şekilde sindirir ve bunun sonucunda yüksek miktarda gaz oluşabilir. Hasta özellikle süt tüketiminden sonra gaz şikayeti yaşayabilir.
Laktoz İntoleransının Tipleri
Laktoz intoleransının genel olarak 3 tipi vardır.
1. Primer Laktoz İntoleransı
Laktaz üretiminden sorumlu olan genin aktivitesinin azalmasıyla ortaya çıkar. Genellikle yetişkinlerde görülür.
Laktoz sütün temel karbonhidratlarından biridir. Fermente süt ürünleri olan kefir, ayran ve yoğurt gibi ürünler bazı bireyler tarafından daha iyi tolere edilebilir.
2. Sekonder Laktoz İntoleransı
Genellikle kısa süreli olarak ortaya çıkan laktoz intoleransıdır. Bağırsakta meydana gelen bir hasardan kaynaklanabilir.
Buna neden olabilecek faktörler arasında şunlar yer alabilir:
- Patojenik bakteriler
- Parazitler
- Antibiyotik kullanımı
- Pestisitler
- Toksik metaller
- Bağırsak mukozasında oluşan çeşitli hasarlar
3. Doğuştan Gelen Laktoz İntoleransı
Doğuştan gelen laktoz intoleransı, doğumdan hemen sonra kendini gösterebilir. Oldukça nadir görülen otozomal resesif bir hastalıktır. Bu kişilerde laktaz enziminin üretiminde ciddi bir yetersizlik bulunur.
Aşağıdaki ciddi belirtilere neden olabilir:
- Şiddetli diyare
- Mide ve karın ağrısı
- Kusma
- Bulantı
- Dehidratasyon ve buna bağlı komplikasyonlar
Anne sütü dahil olmak üzere laktoz içeren sütlerin tüketilmesi bu kişilerde ciddi sindirim sistemi şikayetlerine neden olabilir.
Laktoz Hakkında
Laktoz, memeli sütlerinde doğal olarak bulunan bir şekerdir.
Primer laktoz intoleransında vücudun laktaz enzimi üretme yeteneği tamamen ortadan kalkmamış olabilir ancak üretilen miktar yetersizdir. Doğuştan gelen laktoz intoleransında ise laktaz enzimi aktivitesi çok düşük veya tamamen yetersiz olabilir.
Yetişkinlerde Laktoz İntoleransı Belirtileri
Laktoz intoleransı bulunan yetişkinlerde aşağıdaki semptomlar görülebilir:
- Şişkinlik
- Mide bulantısı
- Karın ağrısı
- Kusma
- Diyare
- Gaz
- Bazı durumlarda kilo kaybı
Laktoz İçerebilen Besinler
Laktoz intoleransı bulunan kişiler bazı süt ve süt ürünlerini tükettiklerinde şikayetlerinin arttığını gözlemleyebilirler. Bunlar arasında:
- Süt
- Krema
- Bazı peynir çeşitleri
- Dondurma
- Süt içeren çikolatalar
- Süzme peynir ve benzeri süt ürünleri
Fermente süt ürünleri, içerdikleri laktoz miktarı ve fermantasyon sürecine bağlı olarak bazı kişiler tarafından daha kolay tolere edilebilir. Yoğurt ve kefir buna örnek olarak verilebilir.
İlaçlarda Laktoz
Laktoz intoleransı bulunan kişilerin kullandıkları ilaçların içerik ve prospektüs bilgilerini kontrol etmeleri faydalı olabilir. Bazı ilaçların yardımcı maddeleri arasında laktoz bulunabilir.