Kabızlık Nedir?
Kabızlık, bağırsak hareketlerinin yavaşlaması veya dışkılamanın zorlaşması sonucu ortaya çıkan yaygın bir sindirim sistemi problemidir.
Her bireyin bağırsak çalışma düzeni farklı olabilir. Bu nedenle kabızlık yalnızca dışkılama sıklığıyla değerlendirilmez. Haftada üçten az dışkılama, dışkının sert veya kuru olması, dışkılama sırasında aşırı zorlanma ve bağırsakların tam boşalmadığı hissi kabızlık belirtileri arasında yer alabilir.
Kabızlık kısa süreli ortaya çıkabileceği gibi bazı kişilerde uzun süre devam eden kronik bir problem haline de gelebilir.
Kabızlık Belirtileri
Kabızlık durumunda aşağıdaki şikayetler görülebilir:
- Haftada üçten az dışkılama
- Sert, kuru veya parçalı dışkı
- Dışkılama sırasında zorlanma
- Bağırsakların tam boşalmadığı hissi
- Karında şişkinlik
- Gaz şikayeti
- Karın bölgesinde rahatsızlık veya ağrı
- Dışkılama ihtiyacı olduğu halde rahat boşalamama
Kabızlığın Nedenleri
Kabızlığın tek bir nedeni olmayabilir. Beslenme, yaşam tarzı, kullanılan ilaçlar ve bazı sağlık problemleri bağırsak hareketlerini etkileyebilir.
Kabızlığa zemin hazırlayabilecek faktörlerden bazıları şunlardır:
- Yetersiz lif tüketimi
- Yetersiz sıvı alımı
- Hareketsiz yaşam tarzı
- Dışkılama ihtiyacının sürekli ertelenmesi
- Seyahat veya günlük yaşam düzenindeki değişiklikler
- Yoğun stres
- Gebelik
- İleri yaş
- Bazı ilaçların kullanımı
- Demir preparatları
- Bazı ağrı kesiciler
- Bazı depresyon ilaçları
- Tiroid bezinin yavaş çalışması
- Diyabet
- Pelvik taban fonksiyon bozuklukları
- İrritabl bağırsak sendromu
Kabızlıkta Değerlendirme
Kabızlık tedavisinde öncelikle problemin nedeninin araştırılması önemlidir. Hastanın beslenme alışkanlıkları, günlük sıvı tüketimi, fiziksel aktivitesi, kullandığı ilaçlar ve dışkılama düzeni değerlendirilir.
Uzun süredir devam eden veya tekrarlayan kabızlık durumlarında, altta yatan metabolik, hormonal veya sindirim sistemiyle ilgili başka bir problem bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekebilir.
Gerekli görülen durumlarda laboratuvar tetkikleri, görüntüleme yöntemleri veya gastroenteroloji değerlendirmesi istenebilir.
Kabızlıkta Beslenme ve Yaşam Tarzı
Kabızlık tedavisinin temel basamaklarından biri bağırsakların doğal çalışma düzenini destekleyen yaşam alışkanlıklarının oluşturulmasıdır.
Bu amaçla kişinin durumuna göre:
- Liften zengin sebze ve meyvelerin tüketiminin artırılması
- Tam tahıllı besinlerin beslenmeye eklenmesi
- Yeterli miktarda sıvı tüketilmesi
- Düzenli fiziksel aktivite yapılması
- Dışkılama ihtiyacının ertelenmemesi
- Düzenli bir tuvalet alışkanlığının oluşturulması
gibi düzenlemeler yapılabilir.
Kabızlık Tedavisinde Akupunktur
Kabızlık problemi bulunan kişilerde akupunktur, standart tıbbi değerlendirme ve yaşam tarzı düzenlemelerine ek olarak destekleyici bir yöntem şeklinde değerlendirilebilir.
Uygulama öncesinde kişinin kabızlığının süresi, dışkılama alışkanlıkları, beslenme düzeni, kullandığı ilaçlar ve eşlik eden diğer sağlık problemleri değerlendirilir.
Geleneksel Çin Tıbbı yaklaşımında sindirim sistemiyle ilişkili vücut ve kulak akupunktur noktaları kişinin genel durumuna göre belirlenebilir.
Akupunktur uygulamalarında amaç; bağırsak hareketlerinin düzenlenmesine, kişinin genel rahatlamasına ve kabızlığa eşlik edebilen stres ve gerginliğin azaltılmasına destek olmaktır.
Kişinin durumuna göre vücut akupunkturu ile kulak akupunkturu birlikte uygulanabilir.
Destekleyici Uygulamalar
Yapılan değerlendirme sonucunda gerekli görülmesi halinde akupunktur uygulamasına ek olarak aşağıdaki yöntemlerden yararlanılabilir:
- Kişiye özel beslenme düzenlemeleri
- Hareket ve egzersiz programları
- Karın bölgesine yönelik uygun masaj uygulamaları
- Stres yönetimi uygulamaları
- Uygun görülen durumlarda fitoterapi desteği
Tedavi programı kişinin kabızlık nedenine, şikayetlerinin süresine ve genel sağlık durumuna göre planlanmalıdır.
Ne Zaman Hekime Başvurulmalıdır?
Kabızlığın uzun süre devam etmesi veya aşağıdaki belirtilerden birinin eşlik etmesi durumunda tıbbi değerlendirme yapılması önemlidir:
- Dışkıda kan görülmesi
- Makat bölgesinden kanama
- Sürekli veya şiddetli karın ağrısı
- Kusma
- Ateş
- Gaz çıkaramama
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Bağırsak alışkanlıklarında belirgin ve kalıcı değişiklik