Bel Ağrısı ile İlgili Temel Noktalar
Bel Ağrısının Yaşamdaki Yeri ve Önemi
Günlük yaşamımızı olumsuz yönde etkileyen, fiziksel ve psikolojik performansımızı düşüren önemli sağlık sorunlarından biri olan bel ağrısı, geçmişte olduğu gibi günümüz modern toplumunda da varlığını hissettirmektedir.
İnsanların %80-90'ı yaşamlarının belli bir zamanında bel ağrısı çekerler. Bunların çoğunluğu iyileşmekle beraber büyük bir kısmı da tekrarlayarak kronik (müzmin) bel ağrısı şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Bu hastaların büyük bir kısmı iş, sosyal yaşam ve sportif faaliyetlerden uzak kalarak hayatlarını kısıtlı bir şekilde yaşamak zorunda kalırlar.
Belimiz iskelet sistemimizin temel yapı taşlarından biri olarak vücut ağırlığımızı taşımanın yanında, ağırlık merkezimizle ilişki halindedir. Belimiz modern yaşamın oluşturduğu streslerin, uygun olmayan duruşumuzun ve düzenli spor yapma alışkanlığından yoksun oluşumuzun getirdiği ilave yükleri de üstlenmek zorundadır.
Bel ağrılarının çoğu ciddi olmayan hafif zorlanmaların, fazla yüklenmenin ve günlük yaşama bağlı streslerin yansımasıdır. Tüm bu olumsuz koşullara rağmen maalesef belimizin üstlendiği bu önemli görevden kaçmak gibi bir keyfiyeti yoktur.
Bel ağrılarının çoğu ciddi yapısal bozukluklara bağlı olmayıp hafif incinmelerin, fazla yüklenmenin ve günlük yaşama bağlı streslerin sıkıntılarını yansıtmaktadır. Zamanında tedavi edilmeyen bel ağrılarının belli bir süreç içinde önemli bir sağlık problemi olan sürekli ağrı şekline dönüşmesi kaçınılmazdır.
Eğer ani gelişen bel ağrısının üzerinde durmazsak ve bel sağlığımıza yeterince dikkat etmezsek bel ağrısı sürekli, yani kronik hale gelebilir.
Bel Ağrısının Ekonomik Yükü ve İş Gücü Kaybı
ABD'de yaşayanlarda 1970-1981 yılları arasında bel ağrısı görülme oranı %125 oranında artmıştır. Bundan ötürü sakatlık oranı ise %140 oranında artmıştır.
1993'te Almanya bel ağrılarını bir meslek hastalığı olarak kabul etmiştir. İsveç'te erken emeklilik nedenlerinin %25'i bel ağrısıdır.
Bel ağrısının yıllık insidansı %50 olarak bildirilmiştir. Amerika'da yapılan bir çalışmada, 1980 yılında bel ağrılı hastaların ülkeye yıllık maliyetinin 16 milyar dolar olduğu saptanmıştır.
Bel Ağrıları
Bel ağrısı, sırt ile kalça bölgesi arasında kalan vücut bölümünün ağrısıdır. Ancak bacaklara yayılım gösterebilir.
Bel ağrıları süre itibarıyla 5 gruptur:
- Akut
- Subakut
- Kronik
- Tekrarlayıcı
- İlerleyici
Bel ağrısının etiyolojik sınıflaması:
- Mekanik bel ağrısı
- Mekanik olmayan bel ağrısı
- Yansıyan bel ağrısı
Akut Bel Ağrısı
Ani ve yanlış hareketlere bağlı (ani pozisyon değişikliği, ani yük kaldırma, düşme vb.) gelişir. İstirahat ve tedavi tavsiyelerine uyulmazsa kronik formlara dönüşebilir.
Akut bel ağrılı hastaların %90'ı bir ile üç hafta içinde iyileşir. Akut bel ağrılı hastaların %38'i bir yıl içinde yeni bir atak daha geçirebilir.
Subakut Bel Ağrısı
Başlangıcı 6-8 haftadan 3 aya kadar uzayan bel ağrılarıdır. Seyri nispeten iyidir. Kronikleşme ve tekrarlama riski yüksektir. Subakut bel ağrılı hastaların %41'i bir yıl içinde yeni bir atak geçirirler.
Kronik Bel Ağrısı
3 aydan uzun süren bel ağrılarını kapsar. Vakaların günlük yaşam aktivitelerini, işini, spor ve sosyal faaliyetlerini etkiler.
Bu hastalarda depresyon gelişme riski yüksektir. Hastaların %80'inde bir yıl içinde yeni atak gelişmektedir.
Bu hastaların yaklaşık ancak %50'sinde yapısal patoloji vardır. Bu gruptaki hastalar kişi, aile ve toplum için önemli bir sosyo-ekonomik sorun oluşturmaktadırlar.
Bel Ağrısı Nedenleri
Bel ağrısı diğer tüm vücut ağrılarında olduğu gibi bir şikayettir, hastalık değildir. Bel ağrısı vücutta çeşitli dokulardan ve organlardan kaynaklanabilir. Bu durum üç gruba ayrılabilir.
1. Mekanik Bel Ağrıları
Bel omurgasını tutan ve onun hareket fonksiyonunu bozan hastalıklardan kaynaklanır. Hareketle artan, istirahatle azalan bir ağrıdır. Klinikte bel ağrılarının %90'ı bu gruptadır.
2. Mekanik Olmayan Bel Ağrıları
Bel omurgasını tutan ve anatomik yapılarını bozan enfeksiyon, kanser, iltihap gibi olaylardan kaynaklanır. Gece ve istirahatle artan ağrılardır.
3. Yansıyan Bel Ağrıları
Bel omurgasında hastalık olmadığı halde iç organlardan kaynaklanan (böbrek taşı, yumurtalık iltihabı, prostat hastalığı gibi) ve belde hissedilen ağrılardır.
Bu bölümde daha sık rastlandığı için mekanik tipteki bel ağrıları hakkında bilgiler verilecektir.
Bel Ağrısında Önemli Olan
- İlk akut atağı engellemek ve hızla tedavi etmek.
- Kronikleşmeyi ve bunu izleyen sakatlığı engellemek.
- Ağrıyı başlatan ve kronikleştiren faktörleri tanımak ve önlem almak.
Bel Ağrılarında Risk Faktörleri
İnsanların %60-85'i hayatlarının herhangi bir döneminde bel ağrısı yakınmasına maruz kalmaktadır. Tüm ağrıların %2-5'i bel fıtığına (disk hernisine) bağlıdır. Aşağıda sıralanan faktörler (risk faktörleri) bel ağrısına uygun zemin hazırlamaktadır:
- Meslekle ilgili olanlar
- Sportif aktivitelerle ilgili olanlar
- Kişisel risk faktörleri
- Psikolojik faktörler
Meslekle İlgili Olanlar
- Titreşim yapan alet veya araç kullananlar.
- Devamlı uzun yol giden otobüs ve kamyon şoförleri.
- Yanlış biçimde ağırlık kaldıran ağır sanayi ve inşaat işçileri.
- Her gün belirli ağırlığı belirli sayıda kaldırmayı gerektiren işlerde çalışanlar.
- Öne eğilerek çalışanlar (çiftçiler, temizlikçiler vb.).
- Her gün belirli sayıda yana dönerek eğilme hareketini yapmayı gerektiren işlerde çalışanlar (mutfak işleri, boya, badana işleri vb.).